Co zmieniło się w funkcjonowaniu OFE

Przed wejściem w życie reformy systemu emerytalnego, działał system emerytalny oparty wyłącznie na tzw. umowie międzypokoleniowej. Oznaczało to, że z naszych składek były wypłacane świadczenia osobom przebywającym aktualnie na emeryturze, a my otrzymywalibyśmy takie świadczenia ze składek następnego pokolenia. Wadą tego systemu emerytalnego był brak wyraźnego powiązania zapłaconych składek z wysokością emerytury.

Pierwszym filarem określa się zreformowany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Otwarte fundusze emerytalne (OFE) oraz subkonto w ZUS tworzą II filar, natomiast pozostałe formy długoterminowego oszczędzania na dodatkową emeryturę takie jak: IKE, IKZE, PPE nazywamy III filarem. W przypadku każdego filaru reformy wprowadzono zasadę indywidualnego oszczędzania. Każdy ubezpieczony ma indywidualny rachunek, na którym zapisywane są wpłacone składki. Opłacanie składek w I filarze jest obowiązkowe, a ich nieopłacenie przez płatnika składek stanowi wykroczenie. Składka do II filara jest również obligatoryjna, można jednak zdecydować czy ma być podzielona między ZUS i OFE, czy odprowadzana jedynie do ZUS na subkonto. Nowy system emerytalny daje wiele korzyści, z których najważniejszą jest zależność pomiędzy wysokością płaconych składek emerytalnych a wielkością przyszłej emerytury. Przystąpienie do OFE jest dobrowolne. Podstawowym sposobem przystąpienie do OFE jest zawarcie umowy o członkostwo z wybranym przez siebie funduszem.

Informujemy, że od 1 stycznia 2012 roku, zgodnie z art. 81 ust. 1a ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych można przystąpić do OFE lub zmienić dotychczasowy OFE wyłącznie drogą korespondencyjną. W celu zawarcia umowy z PKO BP Bankowym OFE można skorzystać z formularza udostępnionego w zakładce przystąp on-line na stronie internetowej. Można zwrócić się bezpośrednio do OFE: korespondencyjnie, e-mailowo lub telefonicznie z prośbą o przesłanie formularza umowy. Umowa o członkostwo zostanie zawarta z chwilą jej podpisania przez osobę reprezentującą fundusz, co nastąpi niezwłocznie po otrzymaniu przez fundusz poprawnie wypełnionego i podpisanego przez klienta formularza umowy.

Zgodnie z przepisami powyższej ustawy, w dniu 3 lutego 2014 r., otwarte fundusze emerytalne dokonały umorzenia 51,5% jednostek rozrachunkowych zapisanych na rachunku każdego Członka OFE na dzień 31 stycznia 2014 r. i w tym samym dniu przekazały do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) aktywa OFE w wysokości odpowiadającej 51,5% wartości jednostek rozrachunkowych zapisanych na rachunku każdego Członka OFE na dzień 31 stycznia 2014 r. Wartość aktywów zapisanych na rachunku i przekazanych następnie do ZUS zostanie zapisana na indywidulanym subkoncie prowadzonym przez ZUS.

Nowa ustawa zakazuje OFE inwestować w obligacje skarbowe oraz w instrumenty dłużne gwarantowane przez Skarb Państwa. Wprowadzony został minimalny poziom inwestycji OFE w akcje. Wynosi on 75 proc. do końca 2014 r., 55 proc. do końca 2015 r., 35 proc. do końca 2016 r. i 15 proc. do końca 2017 r.

W wyniku zmian wprowadzono również możliwość wyboru przez każdego Członka OFE, czy część składki emerytalnej (w wysokości 2,92% wynagrodzenia brutto) nadal będzie odprowadzana do OFE, czy też składka ta będzie odprowadzana w całości tylko do ZUS. W okresie od dnia 1 kwietnia 2014 r. do dnia 31 lipca 2014 r. każdy Członek OFE, który wyraził wolę kontynuowania odprowadzania składki na obecnych zasadach (tj. w części do OFE) powinien złożyć w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, pisemnie (listownie lub osobiście) lub w formie dokumentu elektronicznego, zgodne ze wzorem oświadczenie członka otwartego funduszu emerytalnego o przekazywaniu składki do otwartego funduszu emerytalnego. Wzór powyższego oświadczenia (określony w rozporządzeniu Rady Ministrów) był udostępniony m.in. na stronach internetowych: Komisji Nadzoru Finansowego, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Finansów oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jeżeli Członek OFE podejmie decyzję o odprowadzaniu, począwszy od składki opłaconej za lipiec 2014 r., pełnej składki do ZUS, wówczas złożenie jakiegokolwiek oświadczenia nie było wymagane.

Od lutego 2014 r. do OFE może być przekazywane 2,92% podstawy wymiaru składki (np. wynagrodzenie brutto)  z całości składki emerytalnej: 19,52%. Do ZUS 16,6% podstawy wymiaru, jeżeli członek OFE dostarczy stosowne oświadczenie do ZUS. W przeciwnym wypadku całość składki będzie przekazywana do ZUS.

Kapitał zgromadzony na rachunkach Członków OFE, którym pozostało 10 lat lub mniej do osiągnięcia wieku emerytalnego, będzie stopniowo (w miesięcznych ratach) przekazywany przez OFE do ZUS. Środki te zostaną zaksięgowane na indywidualnym subkoncie, utworzonym dla każdego ubezpieczonego w ZUS, który będzie podmiotem odpowiedzialnym za wypłatę emerytury. W tym okresie całość składek emerytalnych będzie przekazywana do ZUS.

Prawo do dziedziczenia środków zgromadzonych w OFE będzie przysługiwało bez względu na podjętą przez Członka OFE decyzję w sprawie kontynuowania przekazywania części składki emerytalnej do OFE lub przekazywania pełnej składki do ZUS. Środki zgromadzone w OFE i na subkoncie w ZUS będą podlegały dziedziczeniu na tych samych zasadach jak dotychczas. Dodatkowo, wprowadzono nowy zapis o dziedziczeniu  środków w okresie trzech lat od przejścia na emeryturę. Osobom uposażonym wskazanym przez emeryta lub jego małżonkowi pozostającemu z nim we wspólności majątkowej (jeśli emeryt nie wskazał osób uposażonych) lub spadkobiercom emeryta (w pozostałych przypadkach), będzie przysługiwało jednorazowe świadczenie pieniężne wypłacane przez ZUS (tzw. wypłata gwarantowana).

Istotną informacją dla każdego uczestnika II filaru jest obniżenie od lutego 2014 r. opłaty od składki pobieranej przez każde z OFE. Pobierana przez fundusze maksymalna opłata od składki została obniżona z max. 3,5% do 1,75%. Obniżono również opłatę pobieraną przez ZUS za przekazywanie składek do OFE - z 0,8 do 0,4 proc.

PKO BP Bankowy OFE pobiera opłatę w formie potrącenia kwoty z wpłacanych składek stanowiącej 1,7% kwoty wpłacanych składek, przy czym w okresie od dnia 19 lipca 2013 r. do dnia 31 stycznia 2014 r. opłata ta stanowiła 3,4 % kwoty wpłacanych składek, a przed dniem 19 lipca 2013 r. (w okresie ostatnich 12 miesięcy), wysokość powyższej opłaty stanowiła 3,5 % kwoty wpłacanych składek.

1 października 2017 roku weszły w życie przepisy obniżające wiek emerytalny.

Składkę na ubezpieczenie emerytalne, w zależności od podstawy ubezpieczenia, finansują z własnych środków sami ubezpieczeni, płatnicy składek albo ubezpieczeni i płatnicy składek łącznie. Na przykład w równych częściach finansują składki na ubezpieczenie emerytalne pracownika - pracodawca i pracownik, z tym że to na pracodawcy ciąży obowiązek ich odprowadzenia do ZUS. Wysokość składki na ubezpieczenie emerytalne wynosi 19,52% podstawy wymiaru. Część składki na ubezpieczenie emerytalne pochodząca ze składki ubezpieczonego, wynosząca w 2012 roku 2,3%, w 2013 roku 2,8%, w styczniu 2014 roku 3,1%, a od lutego 2014 roku 2,92% podstawy wymiaru składki, odprowadzana jest przez ZUS do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego.

Jeżeli przychód ubezpieczonego stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w danym roku przekroczy 30-krotność prognozowanego na ten rok przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, od nadwyżki ponad tę kwotę nie pobiera się składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, do końca tego roku kalendarzowego.

Terminy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne są zróżnicowane.

• Do 5 każdego miesiąca składki wpłacają jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze.
• Do 10 każdego miesiąca składki wpłacają osoby fizyczne, w tym przedsiębiorcy, opłacające składki wyłącznie za siebie.
• Do 15 każdego miesiąca składki wpłacają pozostali płatnicy.

Wszystkie oszczędności zgromadzone w OFE są podzielone na jednostki rozrachunkowe. Składki wpłacane do OFE, po potrąceniu opłaty od składki są przeliczane na jednostki rozrachunkowe według wartości jednostki w dniu wpływu składki. Następnie, jednostki rozrachunkowe są zapisywane na rachunku Członka OFE. Przeliczenie składki na jednostki rozrachunkowe jest operacją techniczną, która nie zmienia wartości zapisywanej składki. Posługiwanie się jednostkami rozrachunkowymi umożliwia policzenie w prosty sposób, jaka jest wartość oszczędności emerytalnych zgromadzonych na rachunku w OFE. Wystarczy pomnożyć liczbę posiadanych jednostek rozrachunkowych przez bieżącą wartość jednostki rozrachunkowej.

Wysokość przyszłej emerytury zależy od kwoty składek, które wpłyną na indywidualny rachunek Członka OFE, od efektywności inwestowania tych pieniędzy przez OFE oraz od wysokości opłat pobieranych przez PTE.

Fundusz lokuje zgromadzone środki głównie w trzy klasy aktywów, tj. akcje (spółek polskich i zagranicznych), dłużne papiery wartościowe oraz instrumenty rynku pieniężnego.

Przepisy prawa określają nie tylko rodzaj, ale i procentowy maksymalny udział poszczególnych kategorii lokat w aktywach OFE.

Osobie, która zawarła umowę o członkostwo, OFE otwiera indywidualny rachunek.