Opis ryzyka związanego z członkostwem w PKO DFE

Opis ryzyka inwestycyjnego związanego z przyjętą polityką inwestycyjną PKO Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego oraz związanego z uczestnictwem w PKO DFE

Członkostwo w PKO DFE związane jest z ryzykiem inwestycyjnym, tj. wartość jednostki rozrachunkowej PKO DFE może ulec zmianie wraz ze zmianą sytuacji na rynkach finansowych. Tym samym istnieje ryzyko nieosiągnięcia oczekiwanego zwrotu z inwestycji w jednostki rozrachunkowe PKO DFE.

PKO DFE lokuje zgromadzone środki głównie w trzy klasy aktywów, tj. w: akcje (spółek polskich i zagranicznych), dłużne papiery wartościowe (skarbowe i korporacyjne) oraz  instrumenty rynku pieniężnego.

Dostępne na rynku instrumenty finansowe charakteryzują się różnym profilem pod względem oczekiwanej rentowności i poziomu ryzyka inwestycyjnego. W związku z tym, portfel inwestycyjny PKO DFE konstruowany jest w taki sposób, aby był optymalny pod względem spodziewanego zysku i poziomu ryzyka. Kluczowymi rodzajami ryzyka związanymi z portfelem inwestycyjnym są: ryzyko rynkowe, ryzyko kredytowe, ryzyko płynności i ryzyko walutowe.

Ryzyko rynkowe to ryzyko poniesienia straty w wyniku zmiany wartości aktywów znajdujących się w portfelu inwestycyjnym na skutek zmian cen instrumentów finansowych.

Ryzyko kredytowe oznacza możliwość poniesienia straty na skutek niewywiązania się emitenta obligacji lub banku ze zobowiązań wobec dobrowolnego funduszu emerytalnego (np. zobowiązania do wykupienia obligacji, zwrotu depozytu).

Ryzyko walutowe wynika z zależności wyceny akcji lub obligacji zagranicznych wyrażonej w złotych od kursu waluty danego kraju. Dodatkowo kursy polskiego złotego w stosunku do walut innych państw wpływają na sytuację finansową eksporterów i importerów, a przez to pośrednio na cenę ich akcji.

Akcje są kategorią lokat przynoszącą relatywnie największy dochód w długim terminie, ale wyniki inwestycyjne mogą ulegać dużym wahaniom. Ryzyka wpisane w instrumenty udziałowe (akcje) można podzielić na dwa ich podstawowe rodzaje, tj. tzw.: ryzyko systematyczne i ryzyko specyficzne. Ryzyko systematyczne związane jest z ogólną koniunkturą giełdową i wpływa w podobny sposób na ceny akcji wszystkich notowanych spółek. Najbardziej dotkliwym przejawem ryzyka systematycznego są kryzysy giełdowe, podczas których akcje tracą na wartości większość tego co zyskały przez lata wzrostów. Ryzyko specyficzne związane jest z inwestycjami w akcje konkretnej spółki i jej indywidualną sytuacją fundamentalną. Ryzyko specyficzne można ograniczyć poprzez dywersyfikację (branżową, rynkową, geograficzną) portfela inwestycyjnego.

Instrumenty udziałowe emitowane przez spółki zagraniczne pozwalają ograniczyć ryzyka związane z sytuacją gospodarczą Polski, ale wiążą się z ekspozycją na ryzyko walutowe. W warunkach umacniającej się „złotówki” w stosunku do waluty, w której notowana jest dana akcja, zysk wynikający ze wzrostu kursu giełdowego tej akcji, pomniejszany jest przez wzrost wartości „złotówki”.

Dłużne papiery wartościowe narażone są na tzw. ryzyko stopy procentowej, czyli wpływu zmian rynkowej stopy procentowej na wartość rynkową obligacji, oraz ryzyko kredytowe emitenta, czyli możliwość niewykupienia obligacji przez emitenta. Z lokatami tego typu związane może być również ryzyko niewypłacalności gwaranta, polegające na tym, że w przypadku niewypłacalności emitenta papierów wartościowych, gwarant emisji nie będzie w stanie wywiązać się z przyjętych zobowiązań, a tym samym możliwa będzie utrata wartości aktywów PKO DFE zainwestowanych w papiery emitenta.

Wolne środki finansowe PKO DFE lokuje w depozyty bankowe. Z depozytami bankowymi wiąże się ryzyko stopy procentowej oraz ryzyko kredytowe banku, w którym taki depozyt jest zakładany. Dlatego też PKO DFE współpracuje w tym zakresie wyłącznie z renomowanymi bankami o dobrej kondycji finansowej, a środki są lokowane na krótkie okresy.

Elementem każdej decyzji inwestycyjnej jest również analiza płynności obrotu danym instrumentem finansowym (ryzyko płynności). Niewielkie obroty danym papierem wartościowym zmniejszają możliwość szybkiej reakcji w przypadku zmiany jego wartości i uniemożliwiają zredukowanie lub rozbudowanie pozycji bez wpływu na cenę. Z tego też względu PKO DFE stara się lokować środki w relatywnie płynne aktywa.

Prowadzenie działalności inwestycyjnej wiąże się również z ryzykiem rozliczenia transakcji, związanym z możliwością niepoprawnego wykonania przez kontrahenta wszystkich instrukcji  i nieterminowej zapłaty lub przekazania papieru wartościowego. Ryzyko to jest ograniczane poprzez staranny dobór kontrahentów charakteryzujących się stabilną sytuacją finansową. PKO DFE w procesie podejmowania decyzji o współpracy z danym kontrahentem wykorzystuje oceny ryzyka nadane kontrahentom przez uznane międzynarodowe agencje ratingowe (Standard & Poor’s, Moody’s, Fitch). Ponadto wszystkie transakcje PKO DFE kontrolowane są i rozliczane przez bank – depozytariusza przechowujący aktywa PKO DFE, co dodatkowo zabezpiecza przeprowadzone operacje przed materializacją ryzyka rozliczenia. Ryzyko związane z przechowywaniem aktywów PKO DFE wynika z potencjalnej możliwości niewłaściwego wywiązywania się ze swoich obowiązków przez depozytariusza przechowującego aktywa PKO DFE. Jest ono w dużej mierze niwelowane poprzez wybór depozytariusza, który musi spełniać wymogi określone w Ustawie.

Trzeba również mieć na uwadze ryzyko związane z regulacjami prawnymi dotyczącymi dobrowolnych funduszy emerytalnych, w szczególności w zakresie prawa podatkowego. Ryzyko to wiąże się z możliwością zmiany przepisów, która może mieć niekorzystny wpływ na działalność PKO DFE, w tym może mieć istotny wpływ na sytuację inwestorów oraz wycenę aktywów.

Należy zwrócić też uwagę na ryzyko inflacji, czyli zmniejszenia się siły nabywczej gromadzonego w PKO DFE kapitału emerytalnego.

Obowiązujące prawne uregulowania maksymalnych limitów inwestycyjnych ograniczają ryzyko związane z nadmierną koncentracją inwestycji w jeden typ instrumentu lub w instrumenty jednego emitenta. Ryzyko koncentracji to również ryzyko nadmiernego zaangażowania aktywów w dany rynek, sektor rynku lub w dany obszar geograficzny.

W celu minimalizacji ryzyka w działalności inwestycyjnej, w PKO DFE wprowadzone zostały odpowiednie rozwiązania organizacyjne, standardy i procedury podejmowania decyzji inwestycyjnych, a także wewnętrzne maksymalne limity zaangażowania w poszczególne kategorie lokat, branże czy pojedyncze instrumenty. Ograniczaniu ryzyka inwestycyjnego sprzyja również korzystanie z najwyższej jakości prognoz i analiz rynkowych. Obok wysoko wykwalifikowanej kadry własnej, PKO BP BANKOWY PTE S.A. korzysta z analiz, ekspertyz i rekomendacji najbardziej renomowanych instytucji finansowych, w tym ekonomistów i analityków Grupy Kapitałowej PKO BP S.A. Wszyscy emitenci akcji i obligacji znajdujący się w portfelu PKO DFE są na bieżąco monitorowani zarówno przez badanie dostępnych informacji i publikacji, jak również przez bezpośrednie kontakty z przedstawicielami spółek. Ponadto w ramach struktury organizacyjnej PKO BP BANKOWY PTE S.A., funkcjonuje niezależna jednostka organizacyjna, której powierzono realizację funkcji kontroli procesu inwestycyjnego i zarządzania ryzykiem. PKO BP BANKOWY PTE S.A. dla celów analizy i monitorowania ryzyka inwestycyjnego wykorzystuje na szeroką skalę metody ilościowe oraz stosuje w tym zakresie najlepsze praktyki rynkowe. Podejmowane działania mają na celu zapewnienie prawidłowego i efektywnego procesu zarządzania ryzykiem, tak aby zapewnić zrównoważony wzrost wartości aktywów emerytalnych zgromadzonych w PKO DFE, przy możliwie najniższej ich zmienności oraz zwiększyć poziom zaufania do działalności PKO DFE.

Członkostwo w PKO DFE wiąże się również z ryzykiem wystąpienia szczególnych okoliczności, na których zajście uczestnik PKO DFE nie ma wpływu lub ma wpływ ograniczony, takich jak:

a)      zmiana polityki inwestycyjnej –  polityka inwestycyjna jest kształtowana przez PKO BP BANKOWY PTE S.A. zarządzające PKO DFE, ale zawsze w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Jej zmiana może oznaczać zmianę profilu i poziomu ryzyka związanego z członkostwem w PKO DFE;

b)      zmiana depozytariusza – PKO DFE może dokonać zmiany depozytariusza po uzyskaniu zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego; zmiana tak jednak nie wymaga zgody członka PKO DFE;

c)      przejęcie zarzadzania PKO DFE przez inny podmiot –po uzyskaniu zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego, lecz bez zgody członka PKO DFE, możliwe jest przejęcie zarządzania aktywami zgromadzonymi w PKO DFE przez inne powszechne towarzystwo emerytalne;

d)      otwarcie likwidacji PKO DFE – w przypadku spełnienia określonych przesłanek prawnych PKO DFE może ulec likwidacji.